ภาคใต้ (๒)

สวัสดีครับ

     เขียนเรื่องภาคใต้ไปหนก่อน ลุงพุฒก็ยังมีความรู้สึกว่า ยังเขียนได้ไม่ัชัดเจนนัก แต่ไม่รู้ว่าจะเขียนอะไรต่อไป เพราะขณะที่เขียนตอนที่แล้วจบ ก็รู้สึกว่าไม่มีอะไรจะเขียนแล้ว แต่ในใจยังรู้สึกกระวนกระวายใจ ว่ายังขาดๆอะไรอยู่ หรืออย่างน้อยก็คงเป็นความรู้สึกว่า ตัวลุงพุฒเองยังไม่ได้เข้าใจในเรื่องของภาคใต้จริงๆ

     ความกระวนกระวายใจรบกวนลุงพุฒหลายหน พออ่านทบทวนสิ่งที่ตนเองเขียนเป็นครั้งที่ 3 แล้ว ก็รู้สึกตัวว่าไม่ไหวแล้ว เห็นทีต้องพักผ่อนจิตใจกันบ้าง ก็เลยหันไปภาวนาตามรู้ลมหายใจในอิริยาบถนั่งนั่นแหละครับ

     กับเ้ช้าวันจันทร์ที่ 26 กุมภาพันธ์ 2550 ที่มีความสงบ ทำให้ใจสงบอย่างรวดเร็ว มีความสุขเล็กๆเกิดขึ้น จิตพอเป็นขณิกสมาธิบ้าง มีความสงบพอตัว ก็ได้ยินคำหนึ่งผุดขึ้นมา "จิตวิญญาณ" ลุงพุฒจึงรู้ว่าได้คำตอบแล้ว ว่าคำตอบของภาคใต้คืออะไร ที่จริงต้องบอกว่า ปมประเด็นที่ต้องทำความเข้าใจปัญหาของภาคใต้คืออะไร ก็อาศัยสมาธิระดับนี้ทบทวนอยู่พักหนึ่ง ก่อนที่จะถอยออกมา

     ถอยออกมาแล้ว ก็ต้องรีบเขียน ไม่เขียนเดี๋ยวก็ลืม แต่เขียนแล้วก็อาจจะยังไม่เอาขึ้นเว็บ คงต้องเว้นไว้สักพัก และไม่แน่ใจว่าจะเขียนจบ หรือต้องมีประเด็นเพิ่มเติมหรือเปล่า

     ภาคใต้ อยู่ในราศีมังกร เรือนกัมมะ มีดาวพลูโตสถิตประจำอยู่ คำว่า "จิตวิญญาณ" ที่ผุดขึ้นมาในขณะที่จิตเป็นสมาธิ คือ ความหมายแท้ๆของดาวพลูโต เมื่อดาวพลูโตประจำอยู่กับภาคใต้ มีความหมายว่า คนใต้ เป็นผู้ให้ความสำคัญกับจิตวิญญาณแท้จริง และเพราะไม่มีดาวใดอื่นอีกอยู่ประจำภาคใต้ ก็มีความหมายว่า คนใต้ ให้ความสำคัญกับจิตวิญญาณล้วนๆ ไม่ได้เผื่อใจให้กับสิ่งอื่นๆเลย หากเราจะเข้าใจคนใต้ เราก็ต้องเข้าใจเขาก่อนว่าจิตวิญญาณของเขาเป็นอย่างไร หากเข้าถึงจิตวิญญาณของเขาได้ เราจะเข้าใจเรื่องราวของเขาทั้งหมด

     เมื่อคนใต้ให้ความสำคัญกับจิตวิญญาณมากๆ ก็หมายความว่า สิ่งใดที่ขัดแย้งกับจิตวิญญาณของเขา เขาไม่ยอมรับ เขาปฏิเสธ และหากดึงดันให้เขาต้องยอมรับ ก็ย่อมเกิดปฏิกริยาต่อต้านอย่างแน่นอน จิตวิญญาณนั้น มีคำที่ใช้ในความหมายที่คล้ายคลึงกัน คือ นามธรรม และ อุดมคติ

     หากท่านใดมีความคิดที่แย้งตรงนี้ ก็ลองทบทวนในเรื่องของคนใต้ที่เรารู้จัก เรารู้จักคนใต้ดีใน 2 เรื่องใหญ่ๆ คือ ความรักพวกพ้อง กับการเลือกพรรคประชาธิปัตย์เสมอมา จนบางคนเข้าใจว่า คนใต้เป็น "ภูมิภาคนิยม" หากแต่เปล่าเลย คนใต้รักพวกพ้อง ก็เพราะมีจิตวิญญาณเดียวกัน คนใต้เลือกพรรคประชาธิปัตย์ ก็เพราะหยิบยื่นอุดมคติทางประชาธิปไตยให้กับคนใต้ มิได้เข้ามาเพื่อหยิบยื่น "เศรษฐกิจทุนนิยม" อันเป็น "ลัทธิ" ที่มีรากเหง้ามาจาก "รูปธรรม" และ "ความโลภ" ซึ่งหากไกลจาก "นามธรรม" หรือ "อุดมคติ" และทำลายหรือทำร้าย "จิตวิญญาณ" ที่คนใต้ให้ความสำคัญ พรรคประชาธิปัตย์จึงสามารถอยู่ในภาคใต้ได้อย่างยาวนาน และมั่นคงอย่างยิ่ง

     เมื่อคนใต้เป็นดังเช่นที่ว่านี้ การจะเข้าถึงคนใต้ ก็ต้องรู้จัก "จิตวิญญาณ" ของคนใต้ให้ถ่องแท้เสียก่อน ส่วนสำคัญอย่างยิ่งทางจิตวิญญาณของคนใต้ ก็คือ ศาสนา ซึ่งเป็นที่รับรู้กันว่า คนใต้โดยเฉพาะ 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ นับถือศาสนาอิสลาม ดังนั้น ผู้ีที่จะเข้าไปปฎิบัติงานในภาคใต้ก็ต้องศึกษาศาสนาอิสลามอย่างถ่องแท้ และต้องเป็นศาสนาอิสลามที่คนใต้นับถือด้วย และลุงพุฒเองยังเชื่อว่า น่าจะมีส่วนอื่นๆอีกที่ไม่ใช่เรื่องของศาสนาอิสลาม แต่เป็นส่วนที่เป็นวัฒนธรรมของคนใต้เองที่ถูกพัฒนาขึ้นมาในชุมชน ตามธรรมชาติของมนุษย์โดยทั่วไป

     การจะเข้าถึงจิตวิญญาณของคนใต้ให้ถ่องแท้ มีความจำเป็นที่จะต้องมีหน่วยงานรับผิดชอบ ที่จะต้องทำการศึกษา ทำความเข้าใจ และกำหนดรูปแบบการปฎิบัติตน ปฎิบัติงาน ให้ถูกต้อง สอดคล้องกับจิตวิญญาณของคนใต้ในพื้นที่ที่เข้าไปปฎิบัติงาน นอกจากนี้ยังต้องทำหน้าที่ให้ความรู้ ให้การฝึกอบรม เจ้าหน้าที่ทุกระดับที่จะเข้าไปปฎิบัติงานในพื้นที่ รวมทั้งนักธุรกิจจากต่างถิ่นที่จะเข้าไปประกอบอาชีพที่นั่นด้วย

     ลุงพุฒยังฝันไปอีกว่า หน่วยงานนี้่น่าจะมีตัวแทนเข้าไปอยู่ในทุกกระทรวง ทุกกรม และคอยประสานงานหรือชี้แจงทำความเข้าใจกับทุกหน่วยงาน หากมีการทำงานที่ต้องเกี่ยวข้องกับภาคใต้ โดยเฉพาะ 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และอยากให้หน่วยงานนี้ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี อาจมีชื่อว่า "สำนักงานกิจการพื้นที่ภาคใต้" ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ต่างจาก ศอ.บต. ก็ตรงที่ ไม่ได้ทำหน้าที่ในพื้นที่ แต่ทำหน้าที่อีกด้านหนึ่ง คือ ทำหน้าที่ภายในส่วนกลางเป็นสำคัญ อาจจะมีเหลื่อมกันอยู่บ้างก็ตรงที่การดำเนินการให้ความรู้ การฝึกอบรม ให้กับเจ้าหน้าที่ที่จะเขาไปปฎิบัติงานในภาคใต้ แต่ไม่น่าจะเป็นความขัดแย้ง เพราะทั้งสองหน่วยงานนี้จะต้องทำงานกันอย่างแน้นแฟ้น เพราะมีเป้าหมายอันเดียวกัน และหากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำงานบกพร่องหรือไม่สำเร็จ ความสำเร็จอันเป็นเป้าหมายที่แท้จริงของทั้งสองหน่วยงาน ซึ่งก็เป็นเป้าหมายเดียวกัน ก็จะไม่สำเร็จไปด้วย เป็นเหมือนขาสองข้างที่ต้องทำงานให้สัมพันธ์กัน หากต้องการให้ประเทศชาติมีการเดินหน้าต่อไปด้วยความมั่นคงในปัญหาภาคใต้

     หน่วยงานนี้ มีหน้าที่หลักอันหนึ่งในการทำให้ นโยบายต่างๆของรัฐบาล รวมทั้งระเบียบปฎิบัติต่างๆของหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ สอดคล้องกับจิตวิญญาณของคนใต้ ยกตัวอย่างเช่นการศึกษา หน่วยงานนี้ต้องมีแนวคิดที่ชัดเจนและถูกต้องว่าการศึกษาในภาคใต้เป็นอย่างไร รวมทั้งอาจมีหน้าที่เร่งรัดให้มีการแก้ไขแนวนโยบายหรือระเบียบปฎิบัติที่ไม่ถูกต้อง เช่น การศึกษาในภาคใต้ แม้ในพื้นที่จะมีการเน้นการศึกษาศาสนาอิสลามให้มาก ทำอย่างไรให้การศึกษาศาสนาอิสลามที่ถูกต้องเข้ามาอยู่ในโรงเรียนได้ โดยที่ไม่ทำให้เด็กๆต้องไปเรียนพิเศษในภาคค่ำ อันเป็นอุปสรรคต่อการเรียนของเด็กๆเพราะต้องนอนดึก ทำให้เรียนสู้เพื่อนไม่ได้ ในขณะเดียวกันเขาก็จะได้รู้จักศาสนาอื่น ว่าเป็นอย่างไร มีข้อปฎิับัติอะไรที่เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร แต่ก็ไม่ทำให้เกิดการความขัดแย้งในพื้นที่ ว่าเป็นการช่วงชิงลูกหลานของเขาออกจากศาสนาอิสลาม หรือการทำให้เด็กไทยที่นับถือศาสนาอื่น เข้าใจวิธีการปฎิบัติหรือการดำเนินชีวิตของศาสนาอิสลาม ว่าทำอย่างไร การเล่นกันอย่างไรไม่ผิดต่อศาสนาอิสลาม (ถ้าเป็นภาคเหนือ ชาวไทยภูเขา ก็มีว่า เล่นกันอย่างไรไม่ผิดผีผิดประเพณี เป็นต้น) อย่าให้ระเบียบของกระทรวงศึกษาไปก่อให้เกิดความขัดแย้งในพื้นที่ ด้วยความไม่เดียงสาใน "จิตวิญญาณ" ของผู้บริหารในระดับสูง ที่ไม่รู้ว่า ศาสนาอิสลามห้ามการนำเอารูปเคารพของศาสนาอื่นเข้าบ้าน หรือแ้ม้แต่ในเรื่องของลูกเสือที่ก็เคยเกิดปัญหาขึ้นมาแล้ว การที่มีตัวแทนของหน่วยงานนี้เข้าไปประจำในทุกกรม ทุกกระทรวง น่าจะช่วยกลั่นกรองข้อผิดพลาดอันเป็นเรื่องเล็กน้อยแต่ละเอียดอ่อนให้เกิดขึ้นได้ยากขึ้น และจะได้ช่วยสร้างความรู้สึกว่าเป็น "คนไทยด้วยกัน" ให้งอกเงยขึ้นมาได้

     เรื่องการเข้าถึงจิตวิญญาณของคนใต้ โดยเฉพาะใน 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ลุงพุฒเองก็ยังคิดถึงเรื่อง การประกาศเขตปลอดเหล้าขึ้น ก็อาจจะได้รับความพึงพอใจจากคนพื้นที่แท้ๆ็ก็เป็นได้ เพราะเหล้าเป็นศัตรูตัวฉกาจสำหรับมุสลิมที่ดีทุกคน เพราะต่างก็เห็นว่าเหล้าเป็นจุดเริ่มต้นแห่งความชั่วร้ายทั้งมวล แต่แน่ล่ะ หากรัฐบาลทำ ก็จะทำให้เกิดแรงต่อต้านจากนักธุรกิจที่เติบโตมาจากการทำธุรกิจประเภทนี้

     ลุงพุฒก็พอจะยกตัวอย่างได้เพียงจำกัดตามความจำกัดของสติปัญญาที่มีไม่มากนัก ก็หวังว่า คงจะช่วยเป็นแนวทางให้กับรัฐบาลได้มองเห็นแนวทางการแก้ไขในอีกมุมมองหนึ่งเท่านั้น ซึ่งเมื่อลุงพุฒมาอ่านทบทวนซ้ำอีกครั้งหนึ่ง ก็รู้ว่า จริงก็ต้องนำแนวพระราชดำิริที่พระราชทานมาให้ว่า "เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา" ครับ

     มีอีกมุมหนึ่งที่ลุงพุฒตระหนักขึ้นมาได้ในขณะที่กำลังทอดไส้กรอกเตรียมอาหาร ประเด็นก็คือ การต่อสู้กับพรรคคอมมิวนิสต์ในอดีต แม้จะเป็นการต่อสู้ทางแนวความคิดคล้ายกับปัญหาภาคใต้ในปัจจุบัน แต่ความแตกต่างกันก็คือ ความคิดของคอมมิวนิสต์มีพื้นฐานสำคัญมาจาก "รูปธรรม" ในลักษณะการต่อต้าน "ทุนนิยมเสรี" มิใช่มาจาก "นามธรรม" หรือ "จิตวิญญาณ" ดังนั้นแนวทางการต่อสู้แม้จะมีความเหมือนในภาพรวม แต่จะมีความแตกต่างกันในรายละเอียด การเน้นเรื่องการมาร่วมพัฒนาชาติไทย หากวางภาพเอาไว้ไม่ดี จะมีภาพของการพัฒนาเชิงวัตถุ เศรษฐกิจเชิงทุนนิยม มิใช่การพัฒนาในเชิงสังคม เชิงคุณธรรม เชิงวัฒนธรรม ดังนั้นในประเด็นนี้ ลุงพุฒขอฝากให้ท่านที่เกี่ยวข้องพิจารณาด้วย การนำเอาเศรษฐกิจพอเพียงเข้าไปเป็นแกนพัฒนาเศรษฐกิจทางภาคใต้นั้นเป็นสิ่งที่ดี แ่ต่ต้องไม่ลืมว่า ตราบใดที่ยังมีสายตาแห่งความไม่เข้าใจในความแตกต่างทางด้านกรอบความคิดทางศาสนา ประกอบกับพฤติกรรมต่างๆของทั้งข้าราชการและนักลงทุน พ่อค้า ที่เข้าไปกระทำประหนึ่งเข้าไปมอมเมาเยาวชนของเขา ไปทำเหมือนกับเป็นคนเข้าไปช่วงชิงทรัพยากรของเขา ความขัดแย้งก็คงจะดำเนินไปอย่างไม่สิ้นสุด

     เรื่องนี้ลุงพุฒตั้งใจจะเขียนรวดเดียวให้จบ แต่ดูเหมือนว่าจะไม่จบ และให้มีงานเข้ามาค่อนข้างจะยุ่งเลยไม่มีเวลาจะมาเขียนเพิ่มเติมอีก แต่ในระหว่างนั้น ก็มีประเด็นให้น่าพิจารณาอีกเช่นกัน

     ไม่ใช่เรื่องดัชนีตลาดหลักทรัพย์ของจีนที่ปรับตัว หรือของสหรัฐที่ปรับตัวตาม รวมทั้งเรื่องการลาออกของหม่อมอุ๋ยหรอกนะครับ เพราะเรื่องพวกนี้สามารถคาดหมายกันได้อยู่แล้วว่าต้องเกิดในระยะเวลาอันใกล้ๆนี้ เพราะทิศทางการเจริญเติบโตของจีนที่รวดเร็ว และการชะลอการเจริญเติบโตแต่เน้นการกระจายความเจริญ เป็นผลจากความคิด การวางแผน จากมันสมองของผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว คือ เติ้ง เสี่ยว ผิง บุรุษ 5 สั้น ที่วางแผนปลุกยักษ์ใหญ่ที่หลับไหลและป่วยให้กลับมามีชีวิตชีวาได้อีก ซึ่งลุงพุฒก็มองแล้วว่า ไม่มีจังหวะใดที่จะดึงการเจริญเติบโตที่มีแต่ความร้อนแรงให้ชะลอลง เบาลง ได้ดีกว่าช่วงนี้ ซึ่งมีปัจจัยหลายๆด้านบ่งชี้ว่า ระบบเศรษฐกิจของโลกอาจไม่สามารถรองรับการเจริญเติบโตของจีนที่รวดเร็วไปกว่านี้ได้ เพราะจะเกิด Over Supply มีผลทำให้เกิดการขาดทุน ในขณะที่มีแรงกดดันจากราคาน้ำมันที่จะต้องพุ่งขึ้นไปอีก เมื่อความตึงเครียดในตะวันออกกลางเขม็งเกลียวกว่านี้

     พูดถึงประเด็นให้พิจารณา เมื่อคืนก่อนนี้ ก่อนที่ลุงพุฒจะปิดเปลือกตาลง ลุงพุฒก็อดคิดถึงและเป็นห่วงปัญหาชายแดนภาคใต้ไม่ได้ จู่ๆก็มีคำหนึ่งผุดขึ้นมาจากความเงียบสงบ "ไม่แยกแยะมิตรศัตรู" ทำเอาลุงพุฒเองก็งงไปหมด ทำไมเหรอ? ไม่แยกแยะมิตรและศัตรู จะแก้ไขปัญหาภาคใต้ได้อย่างไร แต่ในขณะนั้นจิตยังมีสมาธิอยู่บ้าง ก็ได้คำตอบออกมาว่า "หากพยายามแยกแยะศัตรู จะพยายามค้นหาศัตรู ผลก็คือความหวาดระแวงจะระบาดไปทั่ว และหากค้นพบศัตรู จะทำให้เกิดการทำลาย ซึ่งจะเกิดการผูกใจเจ็บแค้น และไม่สิ้นสุด" ฟังดูแล้วก็เข้าที แต่ก็ยังไม่เคลียร์ คำถามเดิมก็กลับมาอีก "ทำไม?" ก็มีคำตอบออกมาว่า "เพราะเป็นคนไทยด้วยกัน" ฟังแล้วดูดี แต่ก็ยังไม่เคลียร์อีกเหมือนกัน คำถามเดิมก็ผุดมาอีก "ทำไม?" ก็มีคำตอบออกมาอีกว่า "ไปจัดการกับตัวปัญหาที่แท้จริง" ซึ่งลุงพุฒเข้าใจว่า หมายถึงเงื่อนไขที่ทำให้เกิดการก่อความรุนแรง ซึ่งน่าเชื่อว่าบ้านเมืองหรือทางการ คงจะเข้าใจดีอยู่แล้ว และกำลังพยายามทำกันอยู่ เพียงแต่ประเด็นนี้เป็นการย้ำว่า ศัตรูที่แท้จริง คือ เงื่อนไขก่อความรุนแรง เงื่อนไขนั้นอยู่ที่ไหน ไปจัดการกับเงื่อนไขที่ว่านั้น ซึ่งลุงพุฒเชื่อว่า บางส่วนคงจะปรากฎอยู่ด้านบนนี้ของข้อเขียนในวันนี้แล้ว ก็ขอฝากไว้ให้กับท่านผู้รับผิดชอบไว้ด้วย

     คืนนั้นลุงพุฒนอนทบทวนความคิดนี้ไปจนค่อนคืน นอนแทบไม่หลับเลย แต่รู้ว่า แนวคิดนี้น่าจะเป็นแนวคิดที่มีพื้นฐานมาจาก เมตตา และ ปัญญา คือ ไม่สร้างศัตรู และแยกแยะเอาปัญหาที่แท้จริงมาแก้ไข

     วันนี้ได้คุยกันไปเฉพาะเรื่องดาวพลูโต เป็นดาวประจำภาคใต้ไปตั้งนาน ก็ยังไม่ได้เอ่ยถึงราศีมังกรซึ่งเป็นราศีของภาคใต้เลย ก็ขอยกยอดเอาไว้ในตอนหน้าก็แล้วกันครับ และในตอนหน้าจะวิเคราะห์ให้ด้วยว่า ทำไมสถานการณ์ภาคใต้จึงมาปะทุหนัก และบานปลายในรัฐบาลที่แล้ว และหากข้อเสนอของลุงพุฒน่าสนใจ และนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งในการแก้ไขปัญหา ลุงพุฒจะดีใจมากและมีความสุขมาก และไม่สงวนสิทธิ์แต่ประการใด ขอให้ท่านเลือกใช้ตามความเหมาะสมกับสถานการณ์และเงื่อนไขเถิด แต่ถ้าหากเห็นว่าไม่เข้าท่า ก็อย่าถือสากันครับ

     ก่อนจากกันวันนี้ ก็ขอฝากคอลัมน์ที่มีคำแนะนำดีๆเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาในภาคใต้ไว้ด้วยครับ เป็นการหยิบยกข้อเสนอของ นพ.ประเวศ วะสี ราษภรอาวุโสของเราคนไทยมานำเสนอครับ

     นสพ.ไทยรัฐ คอลัมน์ ชักธงรบ เรื่อง มาตรการที่ 5
     นสพ.ไทยรัฐ คอลัมน์ ชักธงรบ เรื่อง อินทรีผงาดฟ้า

     สวัสดีครับ